TÂM SỰ VỀ VƯỜN CA CAO

Nhân dịp mới đi thăm vườn ca cao về, cả tuần này em sẽ kể chuyện về vườn ca cao cho mình nghe. Mình cứ từ từ đón đọc nha, sẽ thú vị lắm đó

Thật sự em là con nông dân ở vùng mà bây chừ cũng nhiều ca cao lắm, nhưng cái cây ấy là từ bé đến giờ chỉ nghe nói thôi chứ chưa bao giờ được nhìn thấy tận mắt. Nổi tiếng ở nhà ai chứ không nổi tiếng với nhà của mẹ em lắm.
Em được chào đón tại vườn ca cao bằng ly sinh tố trái ca cao kèm theo dòng mời mọc: uống sinh tố ca cao đi em, đặc biệt lắm, ngon lắm, không ở đâu có món ngon vầy đâu.
Ồ phải uống chớ, trời không sợ đất không sợ, huống hồ chi ly sinh tố ca cao.chuyện cơm ca cao
Cái cơm trái ca cao nó có vị giống như mãng cầu gai nhưng ngọt hơn tí xíu, cấu tạo bên trong giống mãng cầu na, ăn là nhả hạt phù phù ấy. Tuy nhiên cơm của hạt trái cacao này có tí xíu hà, 3 trái cacao to đùng mới được ly sinh tố chút éc.
Mà buổi sáng sớm uống ly sinh tố ấy thấy người phấn chấn tinh tấn hẳn. Thấy người thích lắm.
Tuy cơm cacao ít là vậy, nhưng chỉ 1 nửa số trái hái xuống là tận dụng lấy cơm làm sinh tố, còn lại phải để lại một nửa ủ cùng hạt cacao, có như vậy mẻ ủ mới thành công, hương thơm mới tuyệt vời, làm ra viên sô cô la mới ngon được.

Mai mốt mình thấy trái ca cao chín nhớ đập ra vào ăn thử nhé, để biết rằng cacao không chỉ trồng để lấy hạt, làm sinh tố tươi ăn rất ngon. Gặt hái thành quả đầu tiên của chuyến đi là cô gái có ly sinh tố cơm ca cao tươi mát rượi, các mình chắc còn lâu mới được ăn ý.

———

À mà mình biết không, lúc anh chủ vườn cho em ăn thử trái ca cao chín thấy ngon quá, em ngó lên cây liền thấy trái màu tím đẹp xinh (giống trái anh cho ăn), liền nhanh nhảu: anh ơi trái này cũng chín rồi đúng không, cho em hái nha 😀

Có một sự hoảng hốt nhẹ: không trái đó chưa chín em ơi, để anh kiếm cho.

Ủa rõ ràng trái này cũng đã màu tím rồi mà, lại còn tím rịm hơn trái anh vừa cho tụi em ăn mà ??? FullSizeRender (10)

À trái ca cao có rất nhiều màu, tuỳ vào giống. Trong vườn này có gần đến 20 giống ca cao, nên màu sắc   trái theo đó mà khác nhau, có trái màu xanh, có trái màu tím, trái lại màu hồng ….. Trái chín thường nó có sắc vàng ửng trên thân, em cứ ở đây hái ca cao vài bữa là biết 😀

Để thu được những mẻ sô cô la ngon, thì chất lượng trái ca cao khi thu hoạch là điều phải đảm bảo: chắc chắn chỉ hái trái chín. Nhưng ít vườn làm điều này bởi nó cũng mất công, mất sức mất thời gian, giống như hái cà phê mà chỉ lựa trái chín ấy, chứ không hái hàng loạt.

Mỗi sáng anh cứ cắp cái rổ, cái sọt đi khắp vườn, lựa trái chín hái, mùa nắng thì một ngày hái là đủ hạt cho một mẻ ủ, chứ mùa hơi mưa một xíu là vài ngày mới đủ hạt, có hôm đi rã chân ấy. Mà kì khôi là dù anh nhìn màu trái ca cao quen rồi, nhưng cứ ngước cổ lên cây dòm tìm trái chín hoài, nên lắm khi nhiều màu khiến mình cũng hoa hết cả mắt 😀

Đấy và bây giờ mình biết thêm một điều nhỏ nữa về trái ca cao nhé: ca cao có rất nhiều màu, rất nhiều giống, nên đừng “cãi” nhau nếu người bảo trái màu xanh, người lại nói trái màu tím. Và dù có màu gì đi chăng nữa, trái phải chín thì mới hái nhé, có như vậy sô cô la mới ngon.

Và nếu anh chị nào hỏi: tại sao sô cô la của Xanhshop ít vị chua đến vậy, thì việc thu trái ca cao chín là một yếu tố quan trọng tác động đến vị sô cô la.

———–

Đấy là chuyện về cơm ca cao ngọt lành, về trái ca cao muôn màu, còn bây giờ là chuyện về cái vỏ cưng cứng của trái ca cao ấy:
Anh chủ vườn nói với cô rằng: ở ngoài kia người ta tưởng ca cao chỉ dùng được cái hạt, còn lại là bỏ hết, tất cả thành rác lãng phí hết. Nhưng thực ra ở vườn anh mọi phần của cây ca cao đều có ích. Ngay như phần vỏ này, sau khi tách vỏ lấy hạt thì vỏ sẽ được dùng như sau:
– 1 nửa sẽ dùng để cắt nhỏ cho dê ăn, để nguyên vỏ như vậy dê khó ăn lắm, nhiều khi nó không thèm ăn luôn, nhưng cắt nhỏ ra là thành khoái khẩu ngay. Dê ăn vỏ ca cao cho ra phân, phân này được ủ để nuôi lại vườn.

– 1 nửa còn lại sẽ chất đống để trộn cùng với phân dê tươi, rồi ủ để bón vườn. Nói chung phân dê từ vỏ trái ca cao, lại được ủ với vỏ ca cao tươi để thành phân hoai mục bón vườn.

chuyện cái vỏ cây

Đấy thế là nguyên cái vỏ trái ca cao không bị lãng phí một chút nào hết, từ làm thức ăn đến làm vật liệu ủ phân. Một vòng khép kín ơi là kín.

Anh chủ vườn còn bảo: cây gì cũng vậy chẳng phải mỗi ca cao, mọi phần dư ra của nó như cành, lá, vỏ … đều có thể ủ làm phân tấp tủ lại cho vườn, lấy chính nó nuôi nó vừa đủ chất dinh dưỡng vừa lại không nhọc công đi thu gom, đi vận chuyển ở đâu cả.
Thiên nhiên luôn cho đi vô điều kiện mọi thứ, chỉ là chúng ta có nhìn thấy và trân trọng quà tặng của người hay không thôi.

 

———

Mà mình biết không để vườn ca ao ấy được “mạnh khoẻ” mỗi mùa, anh chủ vườn có một bí quyết mà chúng ta không tưởng được, đó là Nuôi kiến:

Trong câu chuyện chào hỏi với anh ca cao, cứ hễ nhắc về sự đặc biệt của vườn, anh lúc nào cũng nói câu: lát ra vườn anh chỉ em mô hình nuôi kiến của anh, không thì là vườn của anh được kiến bảo vệ nên anh nuôi kiến nhiều lắm.
Một cuộc nói chuyện chưa được 30p mà ông ý nhắc đến cụm nuôi kiến đến cả chục lần ấy. Có vẻ yêu kiến hơn cả ca cao

Đến khi ra vườn, cô gái nhìn dáo dác khắp nơi để tìm khu nuôi kiến, hay chí ít là chờ đợi ông ấy khoe cái “trại kiến” vĩ đại của mình.
Ấy thế nhưng sau một thôi một hồi say mê nói về vườn ca cao, ủ hạt ra sao, phơi như thế nào, ông ấy hỏi ngược: tụi em thấy tổ kiến của anh chưa, quá trời luôn đó có thấy không.

Thật tình rằng: tụi em đâu có thấy chi đâu.

Tụi em nhìn trên mọi cây ca cao đều có treo mấy cái lon không, cây nào cũng có vài lon đấy em thấy không. Đấy chính là tổ kiến. Anh chủ động treo lon lên cây và kiến sẽ tự tìm tới, tự tha lá vào làm tổ, sinh sôi, rồi ở lại với mảnh vườn, bảo vệ mảnh vườn này.
Nói là anh nuôi nhưng thực chất anh chỉ tạo nên một cái tổ rồi kiến tự thấy thích hợp và ở lại. Hai loại kiến anh cần là kiến đen và kiến vàng, hai loại này sẽ ăn con bọ xít muỗi một loại bọ xít chuyên chích và làm hư trái ca cao, loại bọ xít này gần như là một trong những nguyên nhân chính khiến trái bị hư, và khiến cho nhiều hộ phải dùng đến các cách phòng tránh không thân thiện với môi trường và sức khoẻ.
Mà em nhìn nhé: tổ kiến nào đã có kiến đen thì chắc chắn không có kiến vàng, chúng nó sẽ phân chia ranh giới rất rõ ràng nhưng chung sống rất hoà thuận.
Lâu lâu có vài loại kiến tạp xâm chiếm được 1 ổ kiến, thì ít lâu sau hoặc là kiến đen, hoặc là kiến vàng sẽ lấy lại cái tổ ấy. Hay lắm.

Chắc có lẽ dành nhiều tháng năm để quan sát lũ kiến ấy bảo vệ vườn ra sao cũng không đủ ấy nhỉ. Sao tự nhiên thấy tui làm vườn quả nhiên là một nghề tuyệt vời, giàu hiểu biết, giàu vốn sống, giàu tự chủ.

NUÔI KIẾN

Đây là chút thu nhặt của cô gái nhỏ sau chuyến đi thăm vườn ca cao. Hi vọng mọi nguời có một cái nhìn rõ nét hơn về loài cây này nhé. <3

GIÁ TRỊ THẬT

Cuối tuần rồi “con gà công nghiệp” nhà XanhShop được dắt đi thăm xưởng làm phở lứt. Đứng nhìn cụ làm phở cả buổi sáng con bé thốt lên: chao ôi mất bây nhiêu công, bấy nhiêu sự tỉ mẩn mà gói phở mình bán chỉ có 55,000đ thôi kìa. Nếu là em làm em sẽ không bao giờ bán giá đó, so với công sức, tâm sức cụ bỏ ra thì cái giá này quá sức vô lý.

Em cũng từng nhớ, có một chị gái sau khi tự trồng đậu xanh đậu đen, tự tay gieo hạt, chăm sóc rồi phơi phong, sàng sảy, mới ra được những hạt đậu đẹp đẽ sạch tinh, rồi chị bảo: mua của tụi bay thấy gói đậu có 1kg mà tới 100 ngàn, nhưng tự làm rồi mới thấy có trả giá bao nhiêu chị cũng không bán đậu chị tự làm, chị để nhà ăn hết.

Có thể cả nhà thấy em nói quá, quan trọng hoá những sản phẩm mình đang bán, hay nông sản. Nhưng mình sẽ vĩnh viễn không bao giờ hiểu được giá trị thật của mỗi một sản phẩm nếu mình không tự làm ra nó, hay được nhìn thấy nó làm ra sao với đôi mắt khiêm nhường, mình sẽ vĩnh viễn nghĩ giá trị của mỗi thứ thật sự được định bằng tiền, và hai thứ có mức tiền bằng nhau thì nó ngang bằng về giá trị.

Em đã từng hỏi mẹ rằng: tại sao một buồng chuối 1 năm mới có thu, một kí lô đậu phộng mất gần 4 tháng chăm sóc…. mà lại bán mọi thứ rẻ thế. Bà ấy đã trả lời như một chuyên gia kinh tế rằng: ngoài chuối mẹ bán thì nhà mình ăn chuối mệt nghỉ, ngoài đậu phộng mẹ bán thì nhà mình ăn đậu phộng mệt nghỉ. Những người nông dân như mẹ thời gian lao động kiếm tiền cũng là thời gian tự tạo nên thực phẩm để sống. Là một người nông nhân ngoài tiền mặt tạo được, mẹ còn có rất nhiều giá trị khác nữa để ổn định cuộc sống. Chi phí cuộc sống của các con được tính bằng tiền mặt, còn với mẹ nó có thể là chút tiền mặt, chút khoai đậu, chút heo gà, không khí để thở, chim hót rất hay, những ngày mưa nằm dài ở nhà …. Nhưng bên cạnh đó giá nông sản mẹ bán ra được ai đó định giá ngoài chợ, chứ mẹ có định giá được đâu, mà có biết định giá đâu, cứ thấy bán được là vui rồi, ở quê có phải tiêu đến tiền lắm đâu.

Và em một đứa học kinh tế, đi làm kinh tế ở thành phố rất to sẽ nói rằng: thời gian của mẹ, của nông dân sẽ là để tự mình tạo ra mọi vật chất cần cho sự sống ngoài tiền. Còn thời gian của đại đa số các ngành nghề hiện đại khác là để tạo ra nhiều thứ nhưng không liên quan lắm đến việc duy trì sự sống và quan trọng là đích đến luôn là tiền, rồi dùng tiền ấy để tìm mua mọi vật chất cần cho sự sống.

Rồi bỗng nhiên một hôm đọc đến trang cuối của quyển sách Sống không cần tiền, có đoạn rằng: Tôi nhận ra những tập đoàn lớn đưa ra được những giá hàng hoá thấp, nhờ bóc lột nhân công và hưởng lợi từ hình thái Kinh tế bậc thang. Cuối cùng, họ sẽ lột sạch từng nguồn tài nguyên thiên nhiên của trái đất này chăng ? Giá cả mà họ đưa ra có bao gồm chi phí phá huỷ mọi thứ mà chúng ta được thiên nhiên trao tặng không ? Nếu tính luôn cả số chi phí ấy, giá sản phẩm của họ làm ra sẽ là bao nhiêu ?

Chúng ta đang sống trong nhiều luồng tư tưởng, nhiều hệ giá trị, nhiều niềm tin khá khác nhau. Và chẳng có ai đúng cũng chẳng có ai sai. Nên việc cố gắng đưa giá trị của mọi thứ về một đơn vị đơn giản là tiền, để so sánh, nó rất khiên cưỡng. Giá trị thật của mọi thứ không bao giờ và không nên được định giá.

Và “con gà công nghiệp” bé nhỏ ơi, nếu bây giờ em chạy đến và nói với cụ bà bánh phở rằng: bà ơi bánh phở này bà làm quá sức kì công không thể bán rẻ như vậy được. Bà sẽ nói em: bà làm bánh phở bán vì:
1. Bà già rồi nhưng còn có thể lao động bà rất vui.
2. Món bánh phở này có nhiều người thích và cần lắm, mọi người cũng không có nhiều tiền nên mình cứ làm đúng tiền vốn bỏ ra thôi, cái công của bà thì bà muốn cho đi, càng nhiều người được ăn càng tốt. (câu này là em hỏi nhỏ và bà luôn trả lời: mình phải tích đức con ơi, nhiều người còn khổ lắm)
3. Bà tráng bánh phở vậy chứ lời lắm, nhà có đủ bánh phở ăn quanh năm, còn cho hàng xóm làng giếng cho khắp nơi luôn ấy. Ai đến thăm bà cũng có món để cho, luôn sẵn để cho. Bà không lỗ không thiệt.

Hãy thay đổi góc nhìn, ta sẽ hiểu được nhiều giá trị.

Giá trị thật

CHUYỆN CỦA CÔ GÁI TRÀ

Hôm nay XanhShop sẽ giới thiệu đến cả nhà một sản phẩm mới liên quan đến cây chè: đấy là món trà bancha, trà bancha là lá chè khô với đôi chút cọng nhỏ nữa. Trà này tất nhiên để uống như chè xanh hoặc bất kì loại trà nào.
Và trà này là lá chè nguyên bản lớn, chứ không phải dạng chè trà móc câu bé tí mình hay thấy ông bà, ba mẹ pha đâu ạ.

Và bây giờ em kể mình nghe cậu chuyện của cô gái đã làm nên những lá trà khô ấy nhé:

Sinh ra ở cái nôi của trà, mảnh đất Đại Từ vốn nổi tiếng với đặc sản trà mạn Thái Nguyên, gia đình Dương Anh cũng không ngoại lệ. Tuổi thơ của Dương Anh gắn liền với cây trà như bạn đã nói: “Cuộc sống của anh chị em chúng tôi luôn trong một không gian đẫm mùi hương của cây trà, chúng tôi lớn lên nhờ những gốc trà và sự lam lũ của bố mẹ…”

Thế nhưng, điều mà Dương Anh tận mắt chứng kiến là, để đạt được năng suất cao, sản phẩm đẹp mắt thì những người nông dân phải đối mặt với rất nhiều hoá chất… Đã nhiều lần, bạn tự hỏi: “Có cách nào khác để thay đổi thói quen canh tác mà chè vẫn lên tốt, cho thu hoạch đều, sản phẩm sạch và an toàn cho người sử dụng và đặc biệt là để bố mẹ đỡ vất vả không?”.

Xuất phát từ những trăn trở ấy, Dương Anh đã quyết định trình bày nguyện vọng của mình với bố mẹ. Không dễ dàng gì để thuyết phục người lớn, nhất là những người có thâm niên với nghề trà như bố mẹ cô. Sau một thời gian kiên trì năn nỉ, phân tích và cuối cùng, bố mẹ đã đồng ý cho Dương Anh làm thử với điều kiện: “Trong vòng 5 năm, nếu không thu được kết quả, cô phải trả lại vườn trà cùng toàn bộ số tiền mà gia đình đáng lý sẽ thu được theo cách canh tác truyền thống”.

Dương Anh tiếp quản đồi chè 3.000m2 với những gốc trà cũ xơ xác, táp lá và đầy sâu bệnh trên nền đất cứng. Đối mặt với thời tiếc khắc nghiệt, sâu bệnh,… và sự bàn tán ra vào của hàng xóm cũng như lắm lúc bị phản đối quyết liệt bởi bố mình, Dương Anh đã kiên trì, nhất quyết nói không với hóa chất, vườn trà cuối cùng cũng không nỡ phụ công sức của cô gái. Những gốc trà bắt đầu khỏe mạnh trở lại, vươn những chồi non mập mạp, lá xanh biếc mơn mởn. Bố mẹ bắt đầu tin vào cách làm mới của Dương Anh, những người hàng xóm lân la hỏi cô bí quyết…

Hiện tại Dương Anh, sau hơn 3 năm kiên trì với con đường trà sạch, trà Mộc Thanh của Dương Anh đã dần được nhiều người biết đến cũng như báo chí, các phương tiện truyền thông chú ý viết bài, phóng sự về bạn và sản phẩm của bạn cũng đã được một số cửa hàng nông sản sạch ở Hà Nội.

Tuy nhiên hiện tại sản lựơng bán của cô gái chưa đủ ổn định, để cô an tâm làm người trồng trà. Chính vì lẽ đó XanhShop đồng ý bán sản phẩm này dù ở tận ngoài Bắc xa xôi. XanhShop mong rằng, mình có thể góp chút công chút sức để cô bác anh chị biết được thế nào là trà ngon, nghề làm trà vất vả ra sao, để lựa chọn tiêu dùng thật đúng đắn, và từ đó sẽ có nhiều cửa hàng ở Hà Nội nhập hết sản lượng trà, để cô gái ấy yên tâm làm phận nông dân mình yêu thích.

PS: Bài viết trên không phải của XanhShop, đấy là bài của nhà báo yêu quý chị Dương Anh viết ạ.

CHUYỆN CỦA CÔ GÁI TRÀ

ĐẠI HỌC CHÂN ĐẤT

Phần 1: Con Muốn Sống Và Làm Việc ở Làng Quê. Link facebook  https://goo.gl/TvvQ7V

Phần 2: Tiến Sĩ hay Kĩ Sư Không Có Tư Cách Đến Đây. Link facebook  https://goo.gl/cMnePG

Phần 3: Giáo Viên Là Học Viên Và Học Viên Chính Là Giáo Viên. Link facebook  https://goo.gl/6dYSbe

Phần 4: Các Kiến Trúc Sư Chân Đất. Link facebook  https://goo.gl/NRbZqR

Phần 5: Năng Lượng Mặt Trời Và Nước Mưa. Link facebook  https://goo.gl/GmzVpv

Phần 6: Lớp Học Ban Đêm. Link facebook  https://goo.gl/XAuc6w

Phần 7: Tôi Là Thủ Tướng Chính Phủ. Link facebook  https://goo.gl/J4FM5h

Phần 8: Các Cụ Bà. Link facebook  https://goo.gl/bhlFYi

Phần 9: Các Cụ Bà Kĩ Sư. Link facebook  https://goo.gl/M4XjZo

Phần 10: 150 Cụ Bà Kĩ Sư. Link facebook  https://goo.gl/ZlWw04

Phần 11 : Trở Về Như Một Con Hổ. Link facebook  https://goo.gl/15d5ol

Phần 1: Con Muốn Sống Và Làm Việc ở Làng Quê

Bạn đã bao giờ nghe đến Trường Đại Học Chân Đất chưa?

Trường được sáng lập bởi ông Roy Bunker, người đã được hưởng “nền giáo dục hợm hĩnh, đắt đỏ dành riêng cho người giàu” ở Ấn Độ. Tất cả đều được bày sẵn để ông trở thành nhà ngoại giao, giáo viên, bác sĩ. Ông từng là nhà vô địch bóng quần quốc gia của Ấn Độ trong 3 năm.

Đại Học Chân Đất 1

Năm 1965, lần đầu tiên trong đời, ông đã chứng kiến cái đói, cái chết, những người chết đói trong nạn đói Bihar ở miền Đông Bắc Ấn Độ. Và điều đó đã thay đổi cuộc đời ông.

Ông trở về nhà, nói với mẹ

– Con muốn sống và làm việc ở làng quê.

– Gì chứ? Cả thế giới đã bày ra trước mắt con, những công việc tốt nhất đang chờ con mà con lại muốn ra đi và làm việc tại một ngôi làng à? Ý mẹ là, có chuyện gì với con vậy?

– Không, con đã được giáo dục tốt, và nó khiến con băn khoăn. Và con muốn đáp lại theo cách của con.

– Con muốn làm gì ở cái làng đó? Không công việc, không tiền bạc, không an toàn, không tương lai.

– Con muốn sống và đào giếng trong 5 năm.

– Đào giếng trong 5 năm ư? Con đi học ở trường đắt nhất Ấn Độ, và giờ con muốn đào giếng trong 5 năm ư?

Bà lăn ra bất tỉnh rồi không nói chuyện với ông trong một thời gian dài, vì nghĩ rằng ông đã làm xấu mặt gia đình.

Từ đó tới nay, đã 50 năm ông dành cuộc đời mình, tình yêu của mình cho những người nghèo sống dưới 1 đôla 1 ngày.

Ông nói rằng “Đừng tìm những lời giải ở bên ngoài. Hãy tìm lời giải ở bên trong bạn. Và hãy lắng nghe những người có những giải pháp trước mặt bạn. Họ ở khắp nơi trên thế giới. Đừng lo lắng. Đừng nghe lời Ngân hàng Thế giới, hãy nghe lời những người thực làm. Họ có tất cả những giải pháp trên thế giới.”

Nguồn TEDx

(Còn tiếp)

Phần 2: Tiến Sĩ hay Kĩ Sư Không Có Tư Cách Đến Đây

Trong quá trình làm việc với người nghèo, ông phát hiện ra những kiến thức và kĩ năng lạ thường mà những người nghèo có.  Những kiến thức và kĩ năng chưa từng được đưa vào trường học chính thống, chưa bao giờ được gọi tên, được tôn trọng , hay vận dụng trong quy mô lớn.

Vậy là ông đã nghĩ đến chuyện xây dựng trường Chân Đất – trường dành riêng cho người nghèo. Tư duy của người nghèo là quan trọng và sẽ được phản ánh trong trường này.

Lần đầu tiên, khi ông về làng (nơi định xây trường), người ta hỏi ôngĐại Học Chân Đất 2

– Cậu trốn cảnh sát à?

– Không

– Cậu thi rớt à?

– Không

– Cậu không kiếm được việc công chức à?

– Không.

– Vậy cậu làm gì ở đây? Tại sao cậu lại ở đây? Hệ thống giáo dục ở Ấn Độ hướng cậu tìm đến Pari, New Delhi và Zurich mà; cậu đang làm cái gì ở cái làng này? Có chuyện gì mà cậu chưa nói cho chúng tôi không?

– Không, tôi thật sự muốn xây trường chỉ dành cho những người nghèo. Tư duy của người nghèo rất quan trọng cần được phản ánh ở trường học.

– Làm gì thì làm đi cho chúng tôi xem nào. Nói mà không làm thì cũng vô ích.

Với lại cậu làm ơn đừng đưa những ai có bằng cấp, trình độ vào trường của cậu nhé!

Thật là lời khuyên chí lí !

Vì vậy, nó là trường đại học duy nhất ở Ấn Độ, nơi mà nếu bạn có bằng tiến sĩ hay bằng giáo sư, bạn sẽ không có tư cách đến đây.

Bạn phải là người bị cho về vườn, bỏ việc hay bỏ học nửa chừng nếu muốn đến trường này.

Bạn phải lao động tay chân. Bạn phải có phẩm chất lao động tốt.

Bạn phải thể hiện rằng bạn có những kĩ năng có thể đóng góp cho cộng đồng và cung cấp dịch vụ cho cộng đồng.

Nguồn TEDx

(Còn tiếp)

Phần 3: Giáo Viên Là Học Viên Và Học Viên Chính Là Giáo Viên

Ở Đại Học Chân Đất, chúng tôi đã định nghĩa lại từ Chuyên Gia

Chuyên gia là ai ?Đại Học Chân Đất 3

Một chuyên gia là người biết kết hợp năng lực, sự tự tin và niềm tin với nhau.

Một thợ dò mạch nước là một chuyên gia.

Một bà đỡ truyền thống là một chuyên gia.

Một người thợ làm gốm là một chuyên gia.

Bạn có thể thấy những chuyên gia này ở bất kỳ ngôi làng xa xôi nào khắp thế giới.

Chúng tôi nghĩ những người này nên được giới thiệu trong giáo dục chính thống để cho người ta thấy những kiến thức và kĩ năng mà họ có được là rất có tính phổ quát (universal). Nó cần được sử dụng, cần được vận dụng, cần được thể hiện chothế giới ngoài kia biết rằng những kiến thức và kĩ năng này thậm chí còn rất phù hợp với thời nay.

Trường hoạt động theo phong cách sống và làm việc của Mahatma Gandhi. Bạn ăn trên sàn nhà, ngủ trên sàn, làm việc trên sàn. Không có giao ước, không có hợp đồng. Bạn có thể ở lại 20 năm, rồi ra đi ngày hôm sau. Nhưng không ai kiếm được hơn 100 đôla một tháng. Nếu bạn đến vì tiền thì đừng đến trường Chân Đất.

Nếu bạn đến để làm việc và để thử thách thì bạn sẽ đến trường Chân Đất.

Bất kể là bạn có ý tưởng gì, hãy đến đây và trải nghiệm.

Nếu như bạn thất bại cũng không có vấn đề gì. Dù bạn tơi tả, bạn đau khổ, bạn vẫn có thể làm lại.

Đó là ngôi trường duy nhất giáo viên là học viên và học viên chính là giáo viên. Đó còn là ngôi trường duy nhất không cấp giấy chứng nhận.

Bạn chỉ được công nhận bằng chính cộng đồng mà bạn đang phục vụ.

Bạn không cần một tờ giấy để treo lên tường để nói lên rằng bạn là một kĩ sư.

Nguồn TEDx

(Còn tiếp)

Phần 4: Các Kiến Trúc Sư Chân Đất

Trường Đại Học Chân Đất đầu tiên được xây vào năm 1986. Do 12 kiến trúc sư (KTS) Chân Đất, những người không biết đọc, không biết viết xây dựng với giá thành 1.50 đôla trên một bộ vuông. 150 người đã sống và làm việc tại đó. Họ đã đoạt giải Aga Khan về kiến trúc năm 2002.

Nhưng sau đó, người trao giải nghi ngờ rằng đã có một KTS  khác đằng sau nữa. Đúng, có KTS đã vẽ bản thiết kế nhưng những KTS Chân Đất mới thực sự là người xây nên ngôi trường đó. Trường Chân Đất đã trả lại giải thưởng 50,000 đôla vì cho rằng đơn vị trao giải đã bôi nhọ những KTS Chân Đất ở Tilonia.

Tôi đã hỏi một chuyên gia có uy thế và bằng cấp rằng “Ngài có thể xây cái gì nơi này?”

Ông ta nhìn khu đất một lúc rồi nói “Quên nó đi. Vô phương. Thậm chí còn không đáng. Không có nước, đất thì sỏi đá”.

Rồi tôi đi hỏi một ông lão trong làng “Tôi nên làm gì để phát triển ở vùng đất này?”

Ông ta nhìn tôi, im lặng, rồi nói “Cậu xây dựng cái này, xây dựng cái này, đặt cái này vào và nó sẽ hoạt động.” Đây là những gì được trông thấy hôm nay.

Khi trèo lên mái nhà, tất cả những người phụ nữ nói “Đàn ông tránh hết đi vì chúng tôi không muốn chia sẻ kỹ thuật này cho đàn ông. Cái này sẽ chống thấm cho mái nhà.”

Nó gồm đường thô, và một vài thứ gì đó mà tôi không biết. Nhưng thực sự nó chống thấm tốt. Từ năm 1986 đến giờ vẫn không dột. Cái kỹ thuật đó, những người phụ nữ đã không chia sẻ cho đàn ông.

Phần 5: Năng Lượng Mặt Trời Và Nước Mưa

Đại Học Chân Đất là ngôi trường duy nhất hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng mặt trời. Những tấm bảng 45KW nằm trên mái nhà. Và mọi thứ sẽ hoạt động không cần có mặt trời trong 25 năm tới. Nếu mặt trời còn chiếu sáng, thì chúng tôi sẽ không có vấn đề gì với năng lượng cả. Nhưng cái hay là nó được lắp bởi một vị linh mục, vị linh mục theo đạo Hindu, người chỉ làm việc 8 năm cho trường tiểu học, chưa hề đến trường, chưa hề đến trường đại học. Ông biết nhiều về năng lượng mặt trời hơn bất kỳ ai mà tôi biết trên thế giới, cam đoan là như vậy.

Nếu bạn đến trường Chân Đất, thức ăn đều được nấu nhờ năng lượng mặt trời. 60 phần ăn, 2 lần mỗi ngày.  Những người tạo ra bếp nhật năng tinh vi – có dạng hình pa-ra-bôn lại là những người phụ nữ mù chữ.

Chúng tôi có một nha sĩ, bà ấy là một bà ngoại nha sĩ mù chữ. Bà ấy đã chăm sóc răng của 7000 trẻ em.

Vào năm 1986 chả có kỹ sư, kiến trúc sư nào nghĩ đến chuyện này, nhưng chúng tôi đã trữ nước mưa. Toàn bộ mái nhà đều được nối với lòng đất đến một bể chứa nước 400,000 lit, thế là không có giọt nước nào bị lãng phí. Nếu có 4 năm hạn hán, chúng tôi vẫn sẽ có nước sử dụng.

Nguồn TED

(Còn tiếp)

Phần 6: Lớp Học Ban Đêm

60% trẻ em không đến trường là vì chúng phải chăm sóc súc vật như cừu, dê, những việc vặt trong nhà. Vì thế chúng tôi đã mở lớp học ban đêm cho chúng. Hơn 75,000 trẻ em đi học ban đêm ở Tilonia.

Vì quyền lợi của trẻ em, không phải vì quyền lợi của giáo viên.

Nơi có tỉ lệ người mù chữ cao, chúng tôi đã sử dụng nghệ thuật múa rối. Những con rối là cách chúng tôi giao tiếp. Bạn có Jaokim Chacha, người đã 300 tuổi. Ông ta là một nhà phân tích tâm lý học. Là giáo viên của tôi. Là bác sĩ của tôi. Là luật sư của tôi. Là nhà quyên góp của tôi. Ông ấy quyên góp tiền, giải quyết những cuộc tranh luận của tôi. Ông ấy đã giải quyết những vấn đề của tôi trong làng.Nếu có xung đột trong làng, nếu việc tham gia lớp học không thuận lợi và nếu có bất đồng giữa giáo viên và phụ huynh, những con rối này kêu gọi các giáo viên và phụ huynh ra trước dân làng và nói “Bắt tay đi. Không được bỏ học đâu đấy” Những con rối này được làm từ những báo cáo của Ngân hàng thế giới.

Chúng tôi dạy những gì trong trường này?

Nền dân chủ, quyền công dân, đo đạc đất đai, những gì nên làm khi bị cảnh sát bắt, những gì nên làm khi gia súc bị bệnh.

Đó là những gì chúng tôi dạy ở lớp học ban đêm. Toàn bộ trường học được thắp sáng bằng năng lượng mặt trời.

Phần 7: Tôi Là Thủ Tướng Chính Phủ

Cứ 5 năm một lần, chúng tôi có một cuộc bầu cử.

Những đứa trẻ từ 6 đến 14 tuổi đều tham gia vào việc chọn ra một thủ tướng chính phủ. Vị thủ tướng chính phủ này 12 tuổi. Cô bé chăn 20 con dê vào buổi sáng, nhưng làm thủ tướng chính phủ vào buổi tối. Cô bé có một nội các riêng, một bộ trưởng về giáo dục, một bộ trưởng về năng lượng, một bộ trưởng về sức khỏe. Họ kiểm tra và giám sát 150 trường học dành cho 7000 đứa trẻ.

Cô bé đã nhận giải thưởng thiếu nhi thế giới cách đây 5 năm (năm 2011), và sau đó đi đến Thụy Điển.

Lần đầu tiên trong đời ra khỏi làng. Chưa bao giờ thấy Thụy Điển. Không ngạc nhiên với tất cả những gì đang xảy ra.

Nữ hoàng Thụy Điển hỏi tôi “Ông có thể hỏi sự tự tin của cô bé có từ đâu không? Cô bé chỉ mới 12 tuổi mà lại không kinh ngạc với bất cứ thứ gì.”

Và cô bé, người đứng bên trái nữ hoàng, hướng về phía tôi rồi nhìn thẳng vào mắt nữ hoàng và nói, “Làm ơn nói với cô ấy tôi là thủ tướng chính phủ.”

Nguồn TED

(Còn tiếp)

Phần 8: Các Cụ Bà

Như vậy, cách tiếp cận phi tập trung (decentralized) và không rắc rối (demystified), chúng tôi đã rải khắp Ấn Độ từ Ladakn tới Bhutan những ngôi làng tích điện từ mặt trời nhờ những người đã được đào tạo.

Chúng tôi đến Ladakh, nơi tuyết phủ, âm 40 độ C.

Tôi hỏi một phụ nữ “Bà thấy có những ích lợi gì từ năng lượng mặt trời?”

Bà ấy nghĩ một phút rồi nói “Đây là lần đầu tiên tôi thấy mặt chồng tôi vào mùa đông.”

Một bài học chúng tôi đã học được ở Ấn Độ là đàn ông rất khó đào tạo. Đàn ông rất năng động, rất tham vọng, thích dịch chuyển nên họ đều muốn có giấy chứng nhận. Vì họ muốn rời khỏi làng và đến một thành phố, tìm một công việc. Vì thế, chúng tôi đào tạo Các Cụ Bà.

Cách tốt nhất để kết nối với thế giới là gì?

Ti vi? Không.

Điện tín? Không.

Điện thoại? Không.

Mà là nói với 1 người phụ nữ.

Phần 9: Các Cụ Bà Kĩ Sư

Chúng tôi đến Afghanistan, chọn 3 người phụ nữ và nói “Chúng tôi muốn đưa bà đến Ấn Độ.”

Người ta bảo “Không thể được. Họ thậm chí còn không đi ra khỏi phòng, vậy mà ông muốn đưa họ đến Ấn Độ.”

Tôi trả lời, ” Vậy thì tôi sẽ nhượng bộ. Tôi sẽ đưa những ông chồng đi theo luôn.”

Vậy là tôi đã đưa cả những ông chồng đi theo.

Trong 6 tháng, chúng tôi đã làm thế nào để thay đổi những phụ nữ này?

Không chọn ngôn ngữ viết. Không chọn ngôn ngữ nói. Mà là ngôn ngữ ký hiệu. Thế là sau 6 tháng, họ trở thành những kỹ sư năng lượng mặt trời.

Những người phụ nữ này đã về làng và tích điện mặt trời cho làng, mở xưởng.

Ngôi làng đầu tiên được tích điện mặt trời ở Afghanistan nhờ 3 người phụ nữ này.

Một cụ bà đặc biệt, 55 tuổi đã giúp tôi tích điện mặt trời cho 200 ngôi nhà ở Afghanistan. Ba người phụ nữ này đã đào tạo cho 27 phụ nữ khác và tích điện mặt trời cho 100 ngôi làng ở Afghanistan.

Chúng tôi đến Châu Phi.

Tất cả phụ nữ từ 8 – 9 quốc gia ngồi ở một cái bàn trò chuyện với nhau. Không hiểu một lời nào vì họ đang nói những ngôn ngữ khác nhau.Tuy nhiên, ngôn ngữ hình thể thì rất tuyệt. Họ nói chuyện với nhau và trở thành những kỹ sư điện mặt trời.

Nguồn TEDx

(Còn tiếp)

Phần 10: 150 Cụ Bà Kĩ Sư

Tôi đến Sierra Leone.

Vị bộ trưởng lái xe vào giữa đêm, băng qua ngôi làng này, quay trở lại, tiến vào làng, nói “Ủa, chuyện này là sao?” Họ nói “Hai cụ bà này…”

“Cụ bà?” Vị bộ trưởng không thể tin những gì đang xảy ra. “Họ đã đi đâu?” “Đi Ấn Độ và trở về”.

Sau đó ông ta đi thẳng đến dinh tổng thống hỏi “Ngài có biết có một ngôi làng được tích điện mặt trời ở Sierra Leone này không?”

Tổng thống nói “Không”.

Một nửa nội các đã đi thăm những cụ bà vào ngày hôm sau.

Thế là ông ấy lệnh gọi tôi rồi hỏi “Ông có thể đào tạo cho tôi 150 cụ bà không?”

Tôi trả lời “Tôi không thể, thưa tổng thống. Nhưng họ. Những bà cụ sẽ làm.”

Do đó, ông ấy đã xây dựng Trường Chân Đất đầu tiên ở Sierre Leone. Và 150 cụ bà được đào tạo ở Sierre Leone.

Phần 11 : Trở Về Như Một Con Hổ

Ở Gambia, dân làng hội ý và nói

“Hãy đưa 2 cụ bà này đi đi.”

“Không, tôi muốn đưa cụ bà này đi.”

“Tại sao? Bà ấy không biết gì về ngôn ngữ. Ông không biết bà ấy đâu”.

“Tôi thích ngôn ngữ hình thể. Tôi thích cách bà ấy nói.”

“Ông chồng khó tính, không thể được đâu.”

Tôi gọi người chồng của bà ấy, ông ấy đến “Không thể được”.

“Sao lại không?”

“Người phụ nữ này trông mới đẹp làm sao!”

Tôi nói “Đúng vậy, bà ấy thật xinh đẹp”.

“Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bà ấy bỏ đi với một gã Ấn Độ?”

Đó là nỗi sợ lớn nhất của ông ta.

Tôi nói “Bà ấy sẽ hạnh phúc. Bà ấy sẽ gọi cho ông qua di động.” Bà ấy ra đi như một cụ bà nhưng trở về như một con hổ. Bà ấy xuống khỏi máy bay và nói với toàn bộ đám đông như thể bà ấy là một cựu chiến binh vậy. Bà ấy điều khiển báo chí quốc gia, và bà ấy là một ngôi sao. Khi tôi trở lại sau 6 tháng. Tôi nói “Chồng bà đâu?” “À, đâu đó thôi. Không quan trọng.”  Một câu chuyện có hậu.

Nguồn TEDx – Clip: http://goo.gl/gzLwPS

Hết

TÂM THƯ

Xin chào XanhShop!
Xin tự giới thiệu tôi tên là X. Tôi năm nay 33 tuổi và đã lập gia đình. Tôi sinh ra và lớn lên tại Y. Tình cờ lướt mạng tôi biết XanhShop, đọc, tìm hiểu nhiều ngày tôi quyết định gửi “tâm thư” tới XanhShop. Xin được bày tỏ tấm lòng mà tôi đau đáu nhiều năm qua.

Tôi sinh ra và lớn lên tại vùng quê thuần nông nghèo. Xã tôi là xã làm nông nghiệp gần như 100%. Là một xã ven Biển nhưng chỉ có số ít người dân làm nghề đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản, mặc dù khu vực xã tôi tài nguyên Biển là vô cùng phong phú và chất lượng nhưng người dân vẫn sống chủ yếu bằng việc làm ruộng.

Ruộng đất canh tác quê tôi màu mỡ lắm. Mùa nào thức ấy quanh năm vụ đông vụ hè. Sản phẩm chính là Hành ,Tỏi, Đậu,Lạc, Lúa gạo, Thuốc Lào, các loại rau củ quả…vv…,,Có điều đặc biệt là sản phẩm nông nghiệp và hải sản quê tôi thi ngon vô cùng, không đâu sánh bằng. Những hương vị đó đã trở thành thương hiệu trong lòng mỗi người dân quê tôi và nhưng ai có dịp là khách đến quê tôi. Dù đã đi nhiều nơi, được thưởng thức cũng nhiều nhưng thật khó tìm được hương vị đó. Tôi nghĩ có lẽ là do thiên nhiên ưu đãi về đất và nước cộng với sự vất vả của nghề nông bao đời nay mà thành.

XanhShop thân mến.
Như đã nói ở trên, có một điều mà tôi luôn đau đáu trong lòng là biết làm gì đây khi mà các sản phẩm của quê tôi cứ được mùa là mất giá. Người nông dân một nắng hai sương vất vả mà cũng chỉ đủ ăn, không thể giàu lên vì đồng ruộng được. Được mùa thì dân vui nhưng rồi bị lái buôn ép giá, giá quá rẻ mà vẫn phải bán, không thì sẽ hỏng. Mỗi lần về quê tôi lại thấy thương và tiếc. Thương cho sự vất vả của người dân quê tôi và tiếc cho nguồn tài nguyên phong phú như vậy mà không được sử dụng hợp lý, khoa học.
Vì vậy tôi luôn ấp ủ trong lòng rằng sẽ phải làm một cái gì đó, một mô hình gì đó về sản xuất nông nghiệp để trong chuỗi từ sản xuất đến cung ứng và tiêu dùng thật hiệu quả. Để người dân quê tôi được đi lên làm giàu từ nông nghiệp, để mọi người được ăn những thực phẩm sạch,chất lượng.

Thật lạ rằng điều đó không biết từ bao giờ đã trở thành nỗi niềm trăn trở của tôi. Tôi đang loay hoay suy nghĩ không biết mình sẽ làm gì và bắt đầu từ đâu. Tôi cảm giác như đã tìm thấy một cái gì đó ở XanhShop.Tôi nghĩ quê tôi đang rất cần một mô hình như thế, một cách làm như thế.

Thưa chị giám đốc!
Nên chăng có một mô hình của chị ở quê tôi. Còn gì tuyệt hơn khi nay mai nó sẽ trở thành vùng nguyên liệu cung cấp cho các thành phố lớn như A, B.
Chị đã bao giờ nghĩ nên có một chi nhánh nữa ở Y không nhỉ?
Tôi nghĩ với mô hình này ta sẽ thành công. Còn rất nhiều điều, nhiều vấn đề tôi muốn nói cùng chị về suy nghĩ của tôi nhưng nói sao cho hết tấm lòng mình.
Có lẽ khi được hỏi tôi sẽ trả lời rõ ràng và chi tiết cụ thể hơn.
Tâm thư này tôi rất mong chị sẽ đọc và sớm suy nghĩ về nó. Tôi cũng mong sớm nhận được phản hồi từ chị.
Chúc chị và XanhShop – trường an phát.

Xanh nhận được bức thư này từ tháng 9 năm 2014.
Bấy nay vẫn nhớ, đã phản hồi cho anh là đã nhận được thư nhưng chưa nói được gì thêm vì chưa có gì để nói.
Nước xa không cứu được lửa gần. Và chỉ một XanhShop thôi thì không thể giải quyết được tất cả các vấn đề về thực phẩm mà mọi người trông đợi vì nó to lớn thế kia còn XanhShop thì bé tẹo, viết tắt thành XS = extra small (siêu nhỏ)

Hôm nay 1 quân Xanh đã nói “hồi trước em không muốn về quê, nhưng sau khi đọc Cuộc Cách Mạng Một Cọng Rơm, em đã suy nghĩ và em sẽ về quê chị ạ”.

Cô gái ấy là người cùng quê với anh.
Có thể khi cô ấy về sẽ không làm chính xác những gì cô ấy đã và đang làm ở Xanh, sự lựa chọn hoàn toàn ở cô ấy. Nhưng chắc hẳn Lối sống và tinh thần Xanh – thuận tự nhiên sẽ được mang theo và lan tỏa ở quê anh.
Nếu anh chưa bắt đầu các dự tính của mình, hãy chờ và ủng hộ cô ấy nhé!